La 4-an de junio 1989 en Pollando okazis la unuaj parte liberaj balotoj, post pli ol 50 jaroj en komunista reĝimo. Rezulte Pollando fariĝis la unua lando de malantaŭ fera kurteno, kie reprezentantoj de socio ekhavis realan influon al aŭtoritatoj. Kandidatoj de “Solidareco” prenis ĉiujn libere elekteblajn lokojn en Sejmo kaj 99 el 100 en Senato. Registaro de Tadeusz Mazowiecki iniciatis reformojn, dank’ al kiuj nia lando transiris tiun transformiĝon. La 4-an de junio en Pollando finiĝis komunismo. Kelkajn monatojn poste samo okazis en aliaj landoj de la regiono, falis berlina muro kaj naskiĝis nova Eŭropo.

La Eŭropa Komisiono preparis filmeton omaĝe al la jubileo. Ĝi montras vivon de Marta, junulino naskiĝinta ĝuste sammomente kun libera Pollando, kaj ankaŭ bildojn prezentantajn gravajn por Pollando momentojn de la lastaj 20 jaroj. Jen ĝi:

Traduko de la teksto apaeranta komence…

Kanto “New Year’s Day” (1983) de grupo U2 estis inspirita de okazintaĵoj en Pollando kaj de movado “Solidareco”.

…kaj fine de la filmo.

Marta Włóka naskiĝis la 4-an de junio 1989 je la 20-a horo. 20 jarojn antaŭe precize je la sama horo oni fermis balotejojn kaj komenciĝis kalkulado de veĉdonoj…

Informo laŭ la Pola Presagentejo.

Kiel „preskaŭ idealnan modelon de teknologio por atingi nacian interkonsenton en kriza situacio” taksis merkrede ĵurnalo Vedomosti la polan Rondan Tablon* el la 1989-a jaro.

La moskva gazeto atentigas, ke „al ambaŭ flankoj de la diskuto pri estonteco de ilia komuna ŝtato sufiĉis prudento kaj politika kulturo, por komenci dialogon kaj doni al la okazaĵoj pacan karakteron”.

Laŭ Vedomosti, “tiu sperto povas utili por Rusio, se sociaj kaj politikaj tremoj, ligitaj kun distrofio de demokratio kaj profundigo de krizo, kondukos al kresko do socia streĉo”.

„De poloj eblas lerni toleremon. Tamen la leciono montras ankaŭ tion, ke por dialogo necesaj estas du respondecaj flankoj” – montras la ĵurnalo.

Laŭ Vedomosti, „Historio de la Ronda Tablo rolas tamen ne nur kiel leciono, sed ankaŭ kiel reala historia ekzemplo”.

“Verŝajne tiun vojon – de la politika dialogo de reala aŭtoritato kaj reala opozicio ĝis liberaj balotoj – pli aŭ malpli frue devos transiri ankaŭ Rusio. Se kompreneble eventualaj flankoj de la dialogo ne volos perdi ŝancon por evoluo” – atentigas la gazeto.

Vedomosti rimarkas ankaŭ, ke „simila sperto okazis ankaŭ en Sovetunio: de dialogo de komunistoj kun demokrataj fortoj ĝis elekto de delegitoj por la Kunveno de Popla Deputitoj marte de la 1989-a jaro, kiam komunismaj kandidatoj devis dividi aŭtoritaton kun opozicio”.

„Ĉu la historio ripetiĝos?” – demandas la ĵurnalo kaj aldonas: „Kaj ja kion fari, se por starigi demokration necesas dufoje puŝi butonon Enter?”

Mi tute ne mirus legante tion en iu pola ĵurnalo aŭ alia amaskomunikilo de plene demokratia ŝtato, sed legi tion de la rusa gazeto estis tre interese. Tamen eĉ pli interese estus ekscii vian opinion…

* La Pola Ronda Tablo – imterparoloj de la aŭtoritatoj de la Pola Popola Respubliko, opozicio kaj eklezio en la unua duono de la 1989-a jaro, de kiuj komenciĝis paca politika transformiĝo de Pollando